NIEUWSTE DOORBRAKEN IN DE BEHANDELING VAN GENETISCHE ZIEKTEN
De voorbije tien jaar is gentherapie realiteit geworden voor heel wat patiënten met genetische ziekten en langdurige aandoeningen.1-4
OVER GENTHERAPIE
WAT IS GENTHERAPIE?
Bij gentherapie wordt de werking van een defect of foutief gen vervangen door een duurzaam therapeutisch gen, ook wel transgen genoemd. Hiermee kunnen de symptomen van een genetische ziekte verbeteren, terwijl de nadelige risico's tot een minimum worden beperkt.5-6 Gentherapieën kunnen ook de productie van therapeutische eiwitten bevorderen of celdood veroorzaken. Deze laatste toepassingen zijn nuttig voor patiënten met niet-genetische ziekten zoals kanker of infecties.6
Het onderzoek naar gentherapie begon meer dan 50 jaar geleden.7 In de jaren ‘90 was het klinisch onderzoek gericht op de toepassing ervan bij patiënten met verschillende aandoeningen. Tot op vandaag zijn er meer dan 2500 klinische studies opgestart1 en keurden het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) en de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) vier gentherapieën met een adeno-geassocieerde virale (AAV) vector goed.1-4 Op basis van de huidige pipeline en de succespercentages van de proeven voorspelt de FDA dat ze tegen 2025 elk jaar 10 tot 20 cel- en gentherapieën zal goedkeuren.8
VOORUITGANG IN HET ONDERZOEK
HUIDIGE EVOLUTIE IN HET ONDERZOEK NAAR GENTHERAPIE
50+
Meer dan 50 jaar lopend onderzoek naar gentherapie.7
2,500k+
Meer dan 2500 klinische proeven binnen het onderzoek naar gentherapie.1,9
24%
24% van de actieve klinische proeven betreffen AAV vectorgebaseerde technologie.10
5+
5+ AAV vectorgebaseerde gentherapieën zijn goedgekeurd door het EMA en de FDA.2-4,24,25
ROL VAN VIRALE VECTOREN
HEEL WAT GENTHERAPIEËN GEBRUIKEN EEN VIRALE VECTOR OM HET BEPALENDE TRANSGEN OVER TE DRAGEN.1
Virale vectoren of dragers zijn de meest gebruikte middelen voor gentherapie9 vanwege hun efficiënte vermogen om een groot aantal kopieën van therapeutische genen aan gastcellen in het lichaam van de patient af te leveren te leveren.5 Er zijn uitgebreide proeven gedaan met verschillende soorten vectoren.1,9 De factoren die bepalen welk type vector moet worden gebruikt, zijn onder meer de grootte van het in te brengen transgen en of het gaat om een in vivo of ex vivo benadering.1
De meest gekozen virale vectoren zijn adeno-geassocieerde virale vectoren, adenovirussen en lentivirussen. Deze virussen zijn onschadelijk gemaakt en dienen als boodschapper om het nieuwe genetisch materiaal naar de juiste plek in het lichaam te brengen.1,5
MEER DAN 50 JAAR ONDERZOEK NAAR GENTHERAPIE7
Wetenschappers doen al meer dan 50 jaar onderzoek naar gentherapie als een mogelijke behandeling.7 De voorbije tien jaar keurden het EMA en de FDA vier AAV-vector geneesmiddelen goed.2-4 Gentherapieën worden momenteel in heel wat klinische proeven onderzocht voor een groot aantal aandoeningen1-9, waaronder verschillende genetische aandoeningen zoals hemofilie A17 en B.17
1986
Eerste succesvolle gentherapie in zoogdiercellen14,19
1990
Eerste proeven met gentherapie bij mensen20
2005
Eerste proeven met gentherapie met AAV-vector bij hemofilie B21
2012
EMA keurt eerste gentherapieën goed22
2015
Eerste proeven met menselijke gentherapie met AAV-vector voor hemofilie A17
2017
FDA keurt eerste gentherapie goed23
2018
EMA keurt eerste gentherapie met AAV-vector goed.2 1 AAV-vector gentherapie is voor hemofilie A.
2020
EMA keurt een tweede gentherapie met AAV-vector goed.3 1 AAV-vector gentherapie is voor hemofilie A.
2022-2023
Eerste gentherapieën voor hemofilie goedgekeurd in Europa en de VS4,24,25
VANDAAG
Het onderzoek naar gentherapie wordt voortgezet
VORIGE
Beschikbare behandelingen voor hemofilie
VOLGENDE
Gentherapie bij hemofilie
Referenties
- Anguela XM, High KA. Entering the modern era of gene therapy. Annu Rev Med. 2019;70:273-288.
- Europees Geneesmiddelenbureau Luxturna. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/luxturna. Bekeken op 5 december 2022.
- Europees Geneesmiddelenbureau Zolgensma. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/zolgensma. Bekeken op 5 december 2022.
- Food and Drug Administration. Approved Cellular and Gene Therapy Products. https://www.fda.gov/vaccines-blood-biologics/cellular-gene-therapy-products/approved-cellular-and-gene-therapy-products. Bekeken op 5 december 2022.
- High KA, Roncarolo MG. Gene therapy. N Engl J Med. 2019;381(5):455-464.
- Mccain J. The Future of Gene Therapy. Biotechnol Healthc. 2005;2(3):52-54,56-60.
- Friedmann T, Roblin R. Gene therapy for human genetic disease? Science. 1972;175(4025):949-955. doi:10.1126/science.175.4025.949
- Statement from FDA Commissioner Scott Gottlieb, M.D. and Peter Marks, M.D., Ph.D., Director of the Center for Biologics Evaluation and Research on new policies to advance development of safe and effective cell and gene therapies. [persbericht]. Silver Spring, Maryland, USA: US Food and Drug Administration (FDA). https://www.fda.gov/newsevents/press-announcements/statement-fda-commissioner-scott-gottlieb-md-and-peter-marks-md-phd-director-center-biologics. Gepubliceerd op 15 januari 2019. Bekeken op 5 november 2021.
- Ghosh S, Brown AM, Jenkins C, Campbell K. Viral vector systems for gene therapy: a comprehensive liverature reveiw of progress and biosafety challenges. Appl Biosaf. 2020;25(1):7-18.
- Food and Drug Administration (FDA) Cellular, Tissue, and Gene Therapies Advisory Committee Meeting #70. Toxicity Risks of Adeno-associated Virus (AAV) Vectors for Gene Therapy (GT). Gepubliceerd in september 2021.
- Wang D, Tai PWL, Gao G. Adeno-associated virus vector as a platform for gene thearpy delivery. Nat Rev Drug Discov. 2019;18(5):358-378.
- Europees Geneesmiddelenbureau Zynteglo. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/zynteglo. Bekeken op 5 november 2021.
- Bak RO, Gomez-Ospina N, Porteus MH, Gene Editing on Center Stage. Trends Genet. 2018;34(8):600-611.
- Ledford H, Callaway E. Pioneers of crispr gene editing win chemistry Nobel. Nature. 2020;586:346-3475.
- ClinicalTrials.gov. Single Ascending Dose Study in Participants With LCA10. https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03872479. Bekeken op 2 januari 2022.
- Zhan T, Rindtorff N, Betge J, Ebert MP, Boutros M. CRISPR/Cas9 for cancer research and therapy. Semin Cancer Biol. 2019;55:106-119.
- Rangarajan S, Walsh L, Lester W, et al. AAV5-Factor VII Gene Transfer in Severe Hemophilia A. N Engl J Med. 2017;377(26):2519-2530.
- Nathwani AC, Reiss UM, Tuddenham EGD, et al. Long-term safety and efficacy of factor IX gene therapy in hemophilia B. N Engl J Med. 2014;371:1994-2004.
- Thomas KR, Folger KR, Capecchi MR. High frequency targeting of genes to specific sites in the mammalian genome. Cell. 1986;44:419-428.
- Muul LM, Tuschong LM, Soenen SL, et al. Persistence and expression of the adenosine deaminase gene for 12 years and immune reaction to gene transfer components: long-term results of the first clinical gene therapy trial. Blood. 2003;101(7):2563-2569.
- Arruda V, Stedman H, Jian H, et al. Correction of hemophilia B phenotype by novel method of regional intravenous delivery of AAV vector to skeletal muscle of hemophilia B dogs. Mol Ther. 2005;11:S233.
- European Medicines Agency recommends first gene therapy for approval [press release]. Londen, Engeland: European Medicines Agency (EMA). https://www.ema.europa.eu/en/news/european-medicines-agency-recommends-first-gene-therapyapproval. Gepubliceerd op 20 juli 2012. Bekeken op 5 november 2021.
- FDA approval brings first gene therapy to the United States [press release]. Silver Spring, Maryland, USA: US Food and Drug Administration (FDA). https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approval-brings-first-gene-therapy-united-states. Gepubliceerd op 30 augustus 2017. Bekeken op 5 november 2021.
- European Medicines Agency (EMA). Roctavian. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/roctavian-0. Accessed January 28, 2023.
- European Medicines Agency (EMA). Hemgenix. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/hemgenix. Accessed July 14, 2023.
HEBT U EEN VRAAG? CONTACTEER ONS
Bedankt voor uw vraag!
Wij nemen snel contact met u op.
